منو

computer

خلاصه

 

استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات (ICT) در زمینه روان سازی امور شهری یکی از موضوعات مهم و کاربردی در مدیریت شهری به ویژه در کلان شهرها می باشد. با توجه به تجارب موفقیت آمیزی که در زمینه استفاده از این فناوری در نقاط مختلف جهان موجود است و همچنین با توجه به رویکرد سالهای اخیر در ایران جهت استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات در خدمات شهری ، در این مقاله سعی شده است به بررسی جوانب مختلف کاربرد این فناوری در خدمات شهری پرداخته و همچنین راهکارهایی در زمینه استفاده صحیح و موفقیت آمیز از فناوری مذکور ارائه شود.

در مقاله مذکور به موضوعاتی همچون ایجاد شهرهای الکترونیک و استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات جهت کاهش معضلات ترافیکی ،ارتباط مستمر با مردم از طریق روابط عمومی های دیجیتالی ، شهرهای سیار و سرعت بخشی به خدمات شهری پرداخته شده است.

 

مقدمه

 

این روزها به کار بردن واژه الکترونیک به دنبال هر کلمه ای ، کاملا عادی است. هرچند هنوز در کشور ما بسیاری از پروژه های الکترونیکی عملیاتی نشده و زیرساخت های لازم برای اجرای آنها فراهم نشده است ، اما دولت الکترونیک ، تجارت الکترونیک ، بانکداری الکترونیک ، شهروند الکترونیک و بسیاری از الکترونیک های دیگر واژه هایی است که حداقل به گوش آشنا هستند. شهرداری الکترونیکی ، پیش نیاز تحقق شهری الکترونیکی است. از سویی دیگر شرط تحقق دولت الکترونیکی در کشور نیازمند مشارکت شهروندان الکترونیکی در این طرح است که نقش موثری را در رسیدن به اهداف موردنظر ایفا می کند. در دنیای امروز ، آدمی خسته از گشت و گذار عادی و زندگی در کلانشهرهایی مملو از آلودگی ها ، شلوغی ها ، معطلی ها و خستگی ها به دنبال مجالی است که جلوه های نشاط و سرزندگی را بازیابد.

فناوری اطلاعات و ارتباطات در فضای مجازی ، به سوی راحتی بیشتر انسان ، تعاملات و ارتباطات روان تر ، بهتر و سازنده تر در اجتماع و ارائه هرچه بهتر خدمات به شهروندان یک جامعه در حرکت است.

 

اما حضور در فضای مجازی برای هر شهروند ایرانی نیاز به آمادگی هایی دارد که موارد آن توسط بنیاد ICdL ، با سرفصلهایی معین تحت عنوان استانداردهای شهروند الکترونیک مشخص شده است.

در همین راستا از چند سال پیش طرح جدیدی موسوم به «توسعه کاربردی فناوری اطلاعات» یا به صورت خلاصه «تکفا» توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی که متولی طرح ریزی برنامه های کلان دولت است ، پایه گذاری شد. هدف طرح تکفا در یک بعد توسعه کاربردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در میان کارکنان دولت و دستیابی به دولت الکترونیک و در بعد دیگر پرورش عموم جامعه برای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در زندگی روزمره بود.
متولیان طرح تکفا برای دستیابی به ملزومات اجرای موفق طرح با بخش
خصوصی به همکاری پرداختند که از نتایج این همکاری می توان به انتشار کتابهای مختلف در زمینه مهارت های ICDL و برگزاری کلاسهای کاربری رایانه در ادارات و سازمان های دولتی و خصوصی اشاره کرد.
در کشور ما نیز از ابتدای سال ۲۰۰۵ ، مراکز آموزش
مهارت های IT با هدف آموزش شهرنشینی الکترونیک ، مهارت های IT و کاربری رایانه در این مسیر قدم نهاده اند و به این ترتیب مراحل بومی سازی استاندارد شهروند الکترونیکی آغاز شده است. در حال حاضر نسخه بومی شده استاندارد شهروند الکترونیکی در حال آموزش و اجراست. این مقاله در تلاش است تا به بررسی کاربردهای فناوری ارتباطات و اطلاعات در مدیریت بهینه شهرها پرداخته و تعدادی از مزایای آن را تشریح کند. مقاله مذکور از ۸ بخش تشکیل شده است که بخش اول تا چهارم به بررسی ویژگی های شهرهای الکترونیک ،شهروند الکترونیک ،مزایا ی الکترونیکی شدن و موانع پیش رو به عنوان پایه های حرکت به سمت استفاده بهینه از فناوری ارتباطات و اطلاعات می پردازد.در بخش پنجم به بررسی برخی کاربردهای فناوری ارتباطات و اطلاعات در حمل و نقل و روان سازی ترافیک شهری می پردازد که یکی از بزرگترین چالش های کلان شهرها در ایران به خصوص در کلان شهر تهران می باشد. در فصل ششم به بررسی شهرهای سیار و ارائه خدمات به وسیله سیستم موبایل پرداخته و در فصل هفتم به بررسی راه های اخذ آسان و کم هزینه عوارض شهرداری ها از طریق فناوری ارتباطات و اطلاعات   می پردازیم و در بخش هشتم ارتباط مستمر با مردم و ارباب رجوع را از طریق روابط عمومی های دیجیتال بررسی می کنیم.

 

۱)شهر الکترونیک

شهر الکترونیک عبارت از شهری است که اداره امور شهروندان شامل خدمات و سرویسهاس دولتی و سازمانهای بخش خصوصی بصورت برخط (online) و بطور شبانه‌روزی، در هفت روز هفته با کیفیت و ضریب ایمنی بالا با استفاده از ابزار فناوری اطلاعات و ارتباطات و کاربردهای آن انجام می‌شود. شهر الکترونیک ما را از دنیای یک بعدی که شهرهای سنتی و امروزی ما هستند، به دنیای دو بعدی می‌برد که دستاورد فناوری‌های نوین اطلاعات و ارتباطات دنیای اینترنتی می‌باشند. توجه کنیم که فناوری‌ها همچنان به سرعت توسعه می‌یابند و بزودی دنیای سه بعدی را عرضه می‌کنند که در آن‌صورت، ما شاهد شهرهای مجازی سه بعدی خواهیم بود که حتی تصور آن برایمان سخت است. شاید سئوال شود که آیا امکان ایجاد شهر الکترونیک برای کشور مانند ایران که با ساختارهای سنتی عجین شده است و در مقابل تغییر فناوریها همواره دنباله رو بوده است مقدور می‌باشد؟

اگر به خود اعتماد داشته باشیم و علمی فکر کنیم و دانش و علم را در کلیه امور زندگیمان بکار گیریم قطعاً نه تنها ایجاد شهر های الکترونیک که پروژه‌های بزرگتر و پیچیده‌تر را که بر اساس توسعه ابزارهای نوین مانند فناوری اطلاعات و ارتباطات است به راحتی می‌توانیم انجام دهیم. یکی از مشکلات اساسی در کشور ما در توسعه اینگونه پدیده‌ها پذیرش مسئولیت افرادی است که هیچ آشنایی به این موضوعات نداشته و گاها مخالف هم هستند و به عمد مسئولیت می‌پذیرند تا جلو آنرا بگیرند. اگر مسئولیت اینگونه خدمات به افراد متخصص، علاقمند و توانمند سپرده شود قطعا مشکل خاصی برای توسعه پدیده‌هایی مانند شهر الکترونیک نداریم.

اجرای شهر الکترونیک در چند مرحله انجام می‌شود، مراحل پیدایش، ا رتقاء، تعامل، تراکنش و یکپارچه‌سازی پنج مرحله توسعه اینگونه شهرها می‌توانند باشند. در اجرای شهر الکترونیکی باید به ارایه سبک زندگی الکترونیک و در خور عصر توجه داشت و باید توجه کرد که سبک زندگی سنتی برای جامعه اطلاعاتی، تضادها و نابهنجاری‌های خاصی را به دنبال خواهد داشت. بنابراین یک الگوی مناسب زندگی با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه مورد نظر و مناسب در جامعه اطلاعاتی، یکی از برنامه‌های شهرهای الکترونیک است. توسعه شهرهای الکترونیک، دستاوردهای بسیاری را برای شهروندان، سازمان‌های شهری و دیگر ذینفعان شهر به همراه داشته است. بعضی از فعالیتهای شهرهای الکترونیکی عبارتند از:

۱٫ فعالیت‌های بانکی: مثل پرداخت قبوض، برداشت پول از حساب، انتقال پول و غیره

۲٫ فعالیت‌های اداری: مثل ثبت اسناد و املاک، درخواست پاسپورت و امثال آن

۳٫ فعالیت‌های تجاری: مثل خرید و فروش کالا، موسیقی، فیلم و مواد غذایی

۴٫ فعالیت‌های تفریحی: مثل بازیهای رایانه‌ای، بازدید از موزه‌ها و پارک‌ها

۵٫ کسب اطلاعات: اخبار، روزنامه‌ها، نشریات، وضعیت آب‌و‌هوا، ترافیک شهری، ساعات پرواز هواپیماها و

۶٫ فعالیت‌های علمی: تحقیق در مورد پروژه‌ها، یافتن مقاله‌ها، دسترسی به منابع معتبر، کتابخانه‌‌ها و کتاب‌ها و تالیفات جدید

۷٫ فعالیت‌های آموزشی: مدرسه، دانشگاه و سایر آموزشگاه‌ها

۸٫ فعالیت‌های سیاسی: شرکت در انتخابات، اعلام‌‌ نظر ‌‌به مجلس و بخشهای سیاسی باز

۹٫ فعالیت‌های مسافرتی: رزرو بلیط سفر، رزرو هتل و کرایه اتومبیل

۱۰٫ کاریابی و درخواست کار: آگاهی یافتن از فرصت‌های کاری، پر‌‌کردن فرم درخواست کار، ارسال و گرفتن نتیجه.

۱۱٫ فعالیت‌های درمانی: مراجعه به پزشک، دریافت دستورالعمل‌‌های ایمنی و اطلاع از تازه‌های پزشکی

۱۲٫ فعالیت‌های تصمیم‌گیری: بهترین و‌ ‌خلوت‌ترین مسیر در شهر برای رسیدن به مقصد، بهترین رستوران برای صرف غذا، بهترین اماکن تفریحی و سایر بهترین‌ها

 

شهر الکترونیک یک اختراع و یا یک پیشنهاد نوآورانه نیست بلکه واقعیتی است که بر اساس نیاز جای خود را باز می‌کند. اگر امروز چشم خود را بر نیاز ببندیم فردا باید با پرداخت هزینه بیشتر قدم در اجرای آن بگذاریم.

 

 

۲)شهروند الکترونیک
براساس استاندارد ، شهروند الکترونیک کسی است که
از حداقل دانش لازم درباره مفاهیم پایه فناوری اطلاعات و ارتباطات برخوردار است ، توانایی برقراری ارتباط با اینترنت و ارسال و دریافت پیامهای الکترونیکی از طریق پست الکترونیک (Email) را دارد و همچنین اطلاعات ، خدمات ، کالاها و نرم افزارهای مورد نیاز خود را از طریق اینترنت جستجو می کند.
ضمن این که چنین فردی باید نسبت
به تامین امنیت شخص و خانواده در برابر آسیبهای اینترنتی آگاهی داشته باشد و بتواند امور مختلف زندگی خود را تا حد امکان از طریق شبکه های اینترنتی انجام دهد. به بیانی واضح تر شهروند الکترونیک کسی است که از توانایی لازم برای کار با رایانه برخوردار باشد و بتواند از اینترنت برای انجام سریعتر و موثرتر امور روزمره زندگی از قبیل برقراری ارتباط با دیگران ، خرید و فروش ، تعاملات بانکی ، استخدام ، مسافرت ، تفریح ، سرگرمی ، درمان و… استفاده کند.
امروزه در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان ، اغلب
شهروندان ویژگی های یک شهروند الکترونیک را دارند و لزوم چنین تحولی در کشور ما نیز احساس می شود. پیام پنهان در استاندارد شهروند الکترونیکی این است. «بزودی اگر یک شهروند الکترونیک نباشید، اساسا شهروند به حساب نمی آیید.» بنابراین تمام کسانی که می خواهند در عصر حکمرانی اطلاعات ، زندگی موفقی داشته باشند، نیازمند فراگیری مهارت های لازم در فناوری اطلاعات هستند.
۳)مزایای الکترونیکی
بودن
شهروند الکترونیک در مقایسه با شهروند سنتی زندگی مدرن تری را تجربه می
کند ، برای زندگی در عصر ارتباطات و اطلاعات اعتماد به نفس بیشتری دارد و با توانایی بیشتری از حقوق شهروندی خود دفاع می کند. صرفه جویی در وقت و هزینه ها با توجه به انجام بسیاری از کارها بدون نیاز به خروج از منزل یا محل کار و همچنین کاهش هزینه های تردد شهری و بین شهری از دیگر مزایای شهروند الکترونیک است. فراگیری مهارت های شهروند الکترونیکی ، توانایی استفاده از فناوری های ارتباطی نوین را در شهروندان افزایش می دهد و به این ترتیب آنها را برای استفاده از تسهیلات و خدمات دولت الکترونیک آماده می سازد.
کاهش خطرات ناشی از ترددهای زاید درون شهری و
برون شهری از قبیل تصادفات رانندگی ، سرقت و…، توانایی کنترل منطقی دسترسی فرزندان به اینترنت ، کاهش ترافیک و به تبع آن آلودگی هوا و توانایی انجام خریدهای راحت تر و بهتر از دیگر تسهیلاتی است که با تحقق دولت الکترونیک و شهروند الکترونیک به آن دست خواهید یافت.


۴)موانع
ایجاد شهر الکترونیک
در
راه تحقق و پیاده سازی شهر الکترونیک موانع بسیاری اعم از محدودیت های فنی و تکنولوژیکی، دشواری های اقتصادی و مالی، نگرش های موجود در جامعه در سطح مسئولان و دستگاه های اجرایی کشور گرفته تا شهروندان و عموم جامعه و غیره قابل مشاهده است. در میان این موارد به طور اختصاصی می توان به موارد ذیل اشاره کرد: در میان مسئولان، برنامه ریزان و نیز افکار عمومی جامعه هنوز ضرورت تحقق شهرهای الکترونیک به طور کامل درک نشده است و مدیران بلندپایه شهرداری ها، در عمل، از برنامه ریزی های انجام شده در جهت بسترسازی برای تحقق شهرهای الکترونیک حمایت لازم را به عمل نمی آورند. لذا این مسئله نیازمند تدابیر برنامه هایی به منظور تغییر نگرش ها در این خصوص است.در صورت درک ویژگی ها و مختصات جامعه اطلاعاتی آینده و جایگاه و نقش ایران در این عرصه از سوی مدیران و برنامه ریزان شاهد اجرا و پیاده سازی اصولی و صحیح شهر های الکترونیک در جامعه خواهیم بود. از دیگرسو رسانه های جمعی اعم از رادیو و تلویزیون و مطبوعات می بایست با اطلاع رسانی مناسب نسبت به آگاه سازی افکار عمومی شهروندان در خصوص مفاهیم و مزایای شهرهای الکترونیکی اقدام کرده تا شرایط پیاده سازی شهرهای الکترونیکی تسهیل شود، ایجاد و نگهداری شبکه های اطلاع رسانی و پایگاه های اطلاع رسانی هزینه های بالایی را به ویژه برای کشورهای در حال توسعه در بر دارد.لذا فراهم کردن بسترهای پیاده سازی و تحقق شهرهای الکترونیک هزینه های سنگینی را بر دوش جامعه و شهروندان خواهد گذاشت، زیرساخت های لازم در این زمینه در بسیاری از جوامع مهیا نیست. عمده ترین بستر پیاده سازی شهرهای الکترونیک، اینترنت است که فراهم کردن امکانات مناسب در این زمینه ضروری و اجتناب ناپذیر است، فقدان یا کمبود نیروهای متخصص در زمینه فناوری های اطلاعات به ویژه در کشورهای جهان سوم نیز از دیگر محدودیت های موجود است، در طراحی و اجرای شهرهای الکترونیکی، شهرداری ها باید به سیاست ها از جمله مسائل اقتصادی، مقررات گذاری و حقوق کاربران توجه داشته باشد، ثبت و نگهداری سوابق الکترونیکی از جمله مسائل مهم در اجرا و پیاده سازی شهرهای الکترونیک در جامعه است، برخی از چالش های پیاده سازی شهرهای الکترونیک مربوط به ابعاد اجتماعی و سیاست های اطلاعاتی مربوط به اینترنت به عنوان زیربنای پیاده سازی شهرهای الکترونیک است.

۵)روان سازی حمل و نقل

حمل و نقل توام با فناورى اطلاعات
براى یافتن متولى فناورى اطلاعات در حمل و
نقل کشور باید به خیابان دمشق و طبقه ششم ساختمان سازمان حمل و نقل و پایانه هاى کشور قدم گذاشت آن جاى که قرار است در طرح هاى که به زودى اجرا شود تحولى اساسى در وضعیت کنترل حمل و نقل جاده اى توسط سیستم هاى کامپیوترى و بـــا بهره ورى از توانایى هاى متخصصان این امر صورت گیرد .

دفتر فناورى اطلاعات این سازمان که مدت زمان کوتاهى کار خود را آغاز کرده است پروژه ها و طرح هاى متعددى را براى گسترش فناورى اطلاعات در امر حمل و نقل جاده اى و از استفاده از سیستم هاى الکترونیکى قصد دارد سیستم سنتى و ناکار آمد فعلى اطلاعات جاده اى را تغییر دهد .
فناورى
اطلاعات و ارتباطات (ICT ) با قابلیت رهایى اطلاعات از قید زمان و مکان تاثیر قــابل ملاحظه اى را در سیستم هاى حمل و نقل گذاشته است از آن جمله مى توان به ایــــــجاد و گسترش سیستم هاى هوشمند حمل و نقل ITS (Intelligent Transportation Ststems) ، سیستم هاى محل یابى جهانى و سیتم هاى رد یابى و هدایت وسایل نقلیه اشاره کرد.
مهم ترین دستاورد این سیستم ها بهبود برنامه ریزى و زمان بندى حمل و نقل ،
بهبود و ارتقای مدیریت حمل و نقل ، افزایش رضایت مشتریان و ذینفعان از بخش، ارتقای ظرفیت جاده ها و بزرگراهها و کاهش ترافیک و تصادفات است .
تعامل
ICT و حمل و نقل نیز در خود تعامل است . توسعه فناوری هاى کنفرانس الکترونیک و ویدئویى باعث کاهش مسافرت ها مى شود. هم چنین توسعه تجارت الکترونیک باعث تسهیل و افزایش مبادلات خواهد شد . برحسب تجارت سایر ملل ، توسعه کاربردهاى الکترونیک تقاضاى بخش حمل و نقل را افزایش مى دهد این تعاملات ، تهدیدها و فرصت هایى در پیش حمل و نقل قرار خواهد داد.
مواجه
ICT با صنعت حمل و نقل در کشورهاى توسعه یافته منجر به تولید سیستم هاى هوشمند حمل و نقل ITS شده است .
ITS مجموعه اى از تکنولوژى هاست که روش ،
ساختار ، طراحى و مدیریت سیتم هاى حمل و نقل جاده اى را تغییر مى دهد . اهمیت ITS تا اندازه ایست که در ساختار حمل و نقل کشورهاى توسعه یافته سازمانى به نام ITS در سطح ملى تاسیس شده است .
نقش دولت ها در قبال
ITS به دو بخش ایجاد و زیر ساخت و اجرا تقسیم مى شود در برخى از کشورها (مانند ژاپن و آمریکا) دولت در هر دو بخش فعالیت مى کند ولى در برخى از کشورها مانند کانادا دولت مرکزى فقط امور مربوط به تحقیق ، هدایت و نظارت را انجام مى دهد و وظایف اجراى به موسسات وابسته به دولت و یا خصوصى واگذار مى شود.

هم چنین آخرین وضعیت آمار جابجاى کالا و مسافر، آمار رانندگان و ترکیب ناوگان در بخش آمار و حمل و نقل و سایر آمارها ى حمل و نقلى نیز می تواند در تصمیم گیری های مربوط به ترافیک کمک شایانی کند.

 

از طرف دیگر با جا افتادن فرهنگ استفاده از خدمات اینترنتی بسیاری از سفرهای غیر ضروری شهری برای مسائلی همچون پرداخت قبوض ، عوارض و… حذف و کم می شود.

از طرف دیگر به علت پیوسته بودن مسئله ترافیک شهری و لزوم داشتن یک دید جامع نسبت به آن می توان از طریق نرم افزارهای کامپیوتری اثرات طرحهای مختلف را در کاهش این معضل بررسی و تصمیم بهینه را اتخاذ کرد.

 

۶)شهر سیار

 

 

  در حال حاضر پیشرفت در فناوری موبایل و شبکه‌های بی‌سیم یک رسانه جدید برای ارائه خدمات شهری به شهروندان ایجاد کرده است.این پیشرفت‌ها اصطلاحاً شهرهای سیار نامیده شده است.در این مقاله، نخست مقایسه‌ای بین شهرهای الکترونیک و شهرهای سیار در کشورهای در حال توسعه انجام شده سپس به نقش آمادگی مردم و عواملی که به عنوان مانع تحقق دولت سیار از آنها یاد می‌شود، بررسی خواهیم کرد.

در حال حاضر پیشرفت در فناوری موبایل و شبکه های بی سیم یک رسانه جدید برای ارائه خدمات شهری به شهروندان ایجاد کرده است.این پیشرفت ها اصطلاحاً شهرهای سیار نامیده شده است.در این مقاله، نخست مقایسه ای بین شهرهای الکترونیک و شهرهای سیار در کشورهای در حال توسعه انجام شده سپس به نقش آمادگی مردم و عواملی که به عنوان مانع تحقق شهرهای سیار از آنها یاد می شود، بررسی خواهیم کرد . در پایان وضعیت پیشرفت ارتباطات موبایل در این کشورها و چند نمونه از کاربردهای شهرهای سیار در کشورهای در حال توسعه مثل ترکیه و جمهوری چک و فیلیپین مورد توجه قرار خواهیم داد. در دهه آخر قرن بیستم شهرهای های سراسر جهان روند ایجاد دامنه وسیع از خدمات الکترونیکی بوسیله فناوری های اطلاعات به خصوص، کاربردهای مبتنی بر اینترنت شروع پایه گذاری کردند. این پیشرفت ها در کشورهای کم توسعه یافته با نرخ آهسته تر اتفاق افتاد و وقتی که شهر ها استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات افزایش می دهند، خواسته های عموم برای خدمات فعالتر افزایش می یابد.شهرهای الکترونیکی، شهروندان را قادر می سازد تا به شکلی مؤثر در فعالیت های اقتصادی، اجتماعی و جامعه اطلاعاتی مشارکت داشته باشند و صرفه جویی در هزینه و زمان برای شهرها، مردم و بخش تجارت را به دنبال خواهد داشت. علاوه بر این، کاربران خدمات اطلاعاتی شهرها، از خدماتی با کیفیت بالاتر و یکپارچه و کارآمد و همیشگی برخودار خواهند بود.
شهروندان
نیاز به اطلاعات دارند و گاهی این اطلاعات برای آنها حیاتی است. ارائه اطلاعات در زمان مناسب برای عموم، موجب تقویت دموکراسی در کشور ها می شود..پیشرفت در موبایل و فناوری های بی سیم نه فقط بعضی از کاربردها و خدمات شهرهای الکترونیکی که به وسیله دستگاه های سیار تهیه خواهد شد توسعه می دهد بلکه روش ها برای کاربردها و خدمات جدید باز می کند. فناوری های موبایل ثابت میکند که موبایل یک راه بسیار مهم برای ارائه اطلاعات فوری به شهروندان است.
هدف
تلاشهای شهرهای الکترونیکی استفاده از به کار بردن همه شکل های نوآوری و فناوری اطلاعات و ارتباطات، برای انجام بهتر وظایف اساسی شهرهای است. در حال حاضر پیشرفت در فناوری موبایل، با تلفن های موبایل مجهز به اینترنت PDA(Personal Digital Assistant)، و شبکه های بی سیم یک رسانه جدید برای تحویل دادن خدمات شهریی به شهروندان با فعالیت بیشتر خلق کرده است.این پیشرفت های که رسانه نو برای تحویل دادن خدمات شهری به شهروندان خلق کرده است، شهرهای سیار نامیده شده است.

استراتژی و پیاده سازی خدمات شهری به وسیله یک سکوی موبایل برای تأمین کاربران خود (هم مردم و هم کارمندان) با استفاده از خدمات اطلاعات از هرجا و در هر وقت گسترش فعالیت ها به دستگاه های بی سیم، کشورهای که می خواهند سرمایه های عظیمی را در پیاده سازی شهرهای الکترونیکی خرج کنند، قادر می سازد در عملیات و خدمات خود از طریق فراهم کردن اطلاعات حقیقی و تازه برای کارمندان شهرهای سیار، از طریق فراهم کردن دامنه وسیعتر از گزینه ها برای شهروندان، برای تعامل با شهرها، فعال باشد. برای این کشورها پیاده سازی شهرهای سیار مزیت ارزش افزوده برای انتقال داده ها و مکانیزم مبادله بین واحدهای شهری فراهم می کند.کشورهایی که هنوز شروع نکردند یا در مراحل اولیه استراتژی شهرهای الکترونیکی و پروسه های پیاده سازی هستند، شاید بر حسب نوع مسایل که شهرها با آن مواجه هست مزیت های بیشتری داشته باشند. در کشورهای درحال توسعه کاربردهای شهرهای سیار می توانند روش کلیدی برای رسیدن به شهروندان و پشتیبانی از تبادل اطلاعات باشد به ویژه وقتی که در روستاهای دور افتاده استفاده شود. در این کشورها با ناکافی بودن زیر ساختارهای مخابراتی و قبول بیشتر تلفن های موبایل قابلیت رسیدن به روستاهای دور افتاده می توان یک مزیت مهم شهرهای سیار به حساب آورد. [۱]
● شهرهای
الکترونیکی و شهرهای سیار:
شهرهای
الکترونیکی و شهرهای سیار دو چیز جدا از هم نیست. شهرهای الکترونیکی استفاده از همه فناوری ها برای ارائه خدمات به شهروندان و بهتر کردن فعالیتهای شهری است. اما شهرهای سیار به استفاده از فناوری های سیار همچون تلفن های موبایل، PDAs و شبکه های بی سیم برای تحویل دادن خدمات محدود میشود. اضافه بر این، شهرهای سیار یک انتخاب بهتر در مقایسه با شهرهای الکترونیکی درتحویل دادن خدمات و اطلاعات عمومی به مردم نتیجه بر قابلیت دسترسی در هر جا و در هروقت است.شهرهای سیار جایگزین شهرهای الکترونیکی نمی شود، بلکه یک مکمل برای آن به حساب می آید. در حالی که دستگاه های موبایل روش سریعتر و آنی برای تحویل دادن اطلاعات به شهروندان فراهم می کنند، محدودیت های دارد. تلفن موبایل رسانه اصلی شهرهای سیار درنظر گرفته می شود ولی قابلیت انتقال اطلاعات با حجم زیاد را ندارد. مانند(short message service) SMS که می تواند فقط تا ۱۶۰ کاراکتر را انتقال دهد؛ در حالی که پست الکترونیکی می تواند مقدار خیلی بزرگ اطلاعات انتقال دهد. این محدودیت ها، خدمات شهرهای سیار را به کاربردهای ساده ولی خیلی حیاتی محدود می کنند

▪ تفاوت شهرهای سیار با شهرهای الکترونیکی در چند نکته زیر خلاصه می شود:
۱
) اطلاعات خصوصی: کامیپوتر می تواند بین چند تا کاربر مشترک شود، ولی دستگاه موبایل برای یک کاربر طراحی شده است.
۲
) همیشه روشن: برخلاف کامیپوترهای شخصی بیشتر دستگاه های موبایل همیشه روی حالت روشن سوئیچ می شوند.
۳
) قاقبلیت حمل: دستگاه های موبایل برای بُردن طراحی شده اند و همیشه همراه کاربر است، یکی از کاربردهای آن ارائه اطلاعات لحظه ای به کاربران است].
● عوامل
پیدایش شهرهای سیار:
عوامل
مؤثر حرکت از شهرهای الکترونیکی به فعالیت های شهرهای سیار، علاوه بر افزایش انتظارات مردم از خدمات شهری، شامل تغییرات در زیر ساختهای فناوری و پیشرفت در خدمات ارتباطات موبایل است. تحولات فنی می توان زیر سه گزینه اصلی در نظر گرفت، نفوذ دستگاه موبایل، همگرایی اینترنت سیمی و شبکه های ارتباطی بی سیم و حرکت به سمت خدمات نسل سوم ارتباطات بی سیم و خدمات شخصی سازی، خدمات مبتنی بر مکان است .
۱
) نفوذ دستگاه موبایل:
دستگاه
های موبایل در حال حاضر نقش های مؤثری در زندگی روزانه ما دارد، در اواخر سال ۲۰۰۱ تقریباً ۱۴% جمعیت جهان از موبایل استفاده می کرده اند. حجم نفوذ دستگاه های موبایل فشار شدیدی روی پیاده سازی شهرهای سیار می آورد، چون کاربران خواستار دریافت و دسترسی به خدمات شهرهایی درهر جا و در هر وقت خواهند بود.

۷)اخذ عوارض به روش الکترونیکى
با گسترش آزاد راههاى داخل شهری موضوع اخد عوارض و
تلف شدن وقت رانندگان در جایگاههاى اخذ عوارض بار دیگر این سئوال را مطرح کرده است که در زمانى که در بیشتر کشورها سیستم هاى اخذ عوارض به شکل الکترونیک در آمده چگونه هنوز در داخل کشور استفاده از سیستم دستى اخذ عوارض چنین رواج دارد.
اخذ عوارض
الکترونیکى جزیى از سیستم هاى حمل و نقل هوشمند است که امکان اخذ عوارض در بزرگراهها را بدون توقف خودرو فراهم مى کند این کار به کمک تجهیز خودرو با ترانسپوندر(یا تگهاى الکترونیکى) ، ارتباط بى سیم سنسورهاى در جاده و در کنار جاده و سیستم هاى کامپیوترى سخت افزارى و نرم افزارى انجام مى شود . بدین ترتیب مى توان هر خودرو را به صورت منحصر به فرد شناسایى و عوارض آن را اخذ نمود. این امر مى تواند به کاهش ترافیک افزایش کاراى ، بهینه سازى زمان سفر و کاهش آلودگى کمک نماید .
سیستم اخذ عوارض الکترونیکى خود شامل چندین جز دیگر است
به عنوان مثلا ETC (Electronic Toll Collection) مجموعه اى از تکنیک ها و فن آورى هاى است که به خودروها اجازه مى دهد بدون نیاز به هیچ عملى از طرف راننده از محل عوارضى عبور کند . اجزاى ETC مى تواند به دو بخش تقسیم شود،اجزا مسیر و مرکز خدمات مشترى که اجزا اصلى مسیر عبارتند از شناسایى اتوماتیک خودرو AVI (Automated Venicle Identification) ، طبقه بندى اتوماتیک خودرو و سیتم هاى ثبت تخلف ویدیویى .
کلیه اجزاى مسیر با
یک کامپیوتر به نام کنترل کننده مسیر در ارتباط هستند و به وسیله آن کنترل مى شوند این کامپیوتر ورودى هاى خود را از AVI ، AVC، VEC دریافت مى کند و در عین حال با مرکز خدمات مشترى در ارتباط هستند که وظیفه مدیریت حساب ها ، اشتراک مشتریان ، صدور صورت حساب ها و رسیدگى به تخلفات و تهیه گزارش ها را بر عهده دارند.
فناورى شناسایى اتوماتیک خودروها به دو دسته تقسیم مى شود لیزرى و فرکـانس
رادیویى ، سیستم هاى لیزرى از یک بارکد متصل به خودرو استفاده مى کند که در زمان عبور خودرو از مسیر به وسیله یک اسکن لیزرى خوانده مى شود اما سیستم رادیو فرکانسى از یک ترانسپوندر ( یا تگ الکترونیکى ) استفاده مى کند . یک تگ رادیو فرکانسى داخل یا روى خودرو نصب مى شود و براى تعیین اطلاعات خودرو و مشترى با آنتن رادیو فرکانسى ارتباط برقرار مى کند.
در تشریح طبقه بندى اتوماتیک خودرو
AVC مى توان گفت: AVC به اجزا و پروسه هاى مختلفى اشاره دارد که سیستم هاى ETC به کمک آنها قادر به تشخیص و طبقه بندى خودرو و اخذ عوارض بر حسب این اطلاعات است . خودروها به رده هاى مختلفى تقسیم مى شوند مثل اتومبیل ، کامیون و اتوبوس که میزان عوارض براى این رده ها متفاوت است . سیستم هاى AVC شامل دستگاههایى در مسیر است که براى اندازه گیرى ویژگى هاى فیزیکى خودرو بکار مى رود . خروجى این دستگاهها به یک پردازنده AVC ارسال مى شود تا براساس آنها رده اى که خودرو در آن قرار مى گیرد تعیین کند در سیستم هاى AVC ، ETC براى تعیین میزان عوارض با تایید رده ثبت شده در تگ خودرو بکار مى رود .
هم چنین درباره سیستم تخلف ویدیویى
VES مى توان گفت : VES به اجزا و پروسه هاى مختلفى در ETC اشاره دارد و به کمک آنها خودروهاى که در پرداخت عوارض تخلف کرده اند شناسایى مى کند . VES از پلاک خودروهاى که در مسیر ETC استفاده مى کند بدون اینکه تگ ETC معتبرى داشته باشند عکس مى گیرند از روى این عکس ها و به کمک سیستم مکانیزه یا دستى شماره پلاک خودرو استخراج مى شود.

۸)روابط عمومی دیجیتال

امروزه فناورى هاى جدید با حجمى فراوان زندگى و محیط کار ما و حتى ابعاد وجودى ما را تحت تاثیر قرار داده و بشر امروز بدون فناورى و بهره گیرى از آن امکان عملى براى ادامه حیات خود ندارد. شتاب انتشار داده ها و آمار و اطلاعات ناشى از عصر دیجیتال و الکترونیک به حدى است که مى توان از آن به انفجار اطلاعات تعبیر کرد.اینترنت مانند تار عنکبوت از میلیون ها کامپیوتر تشکیل شده که توسط ماهواره هاى مخابراتى، شبکه هاى زمینى تار مویى و وسایل بى سیم به یکدیگر متصل شده اند.

امروزه حداقل ۵۲ میلیون نفر در بیش از ۱۶۰ کشور دنیا به اینترنت دسترسى دارند و فضاى مجازى مخلوق کامپیوتر در ۲۰ سال آینده عامل اصلى رشد اقتصادى خواهد بود و این امر باعث مطرح شدن تغییر بزرگراه اطلاعات به اینترنت در سال ۱۹۹۵ گردید. فضاى مجازى نحوه برقرارى ارتباط میان افراد و انتشار اطلاعات در سازمان ها و نهادها و موسسات را از اساس دگرگون کرده است. امروزه شاهد انقلاب جدید در زمینه اطلاع یابى و اطلاع رسانى و ارتباطات در فضاى مجازى هستیم و دهکده جهانى به ذهنیت جهانى تبدیل شده است.

اکنون انقلاب ارتباطات به انقلاب اطلاعات و انفورماتیک تغییر ماهیت داده است. روابط عمومى که به عنوان حلقه واسط و اتصال دهنده نهادها و سازمان ها به جامعه عمل مى کند، باید در ایجاد ارتباط بیشتر و پیشرفته تر نقش حیاتى خود را ایفا کند.پیشرفت انفورماتیک در حال حاضر به حدى است که مجازى سازى امرى اجتناب ناپذیر به نظر مى رسد. محیط هاى مجازى مى توانند موانعى که همواره انسان و فناورى را از هم دور نگه داشته است از میان بردارند. در این میان روابط عمومى دیجیتالى فرصت هایى را فراهم مى سازد تا کیفیت ارائه خدمات به کاربران بهبود یافته و آنان را قادر مى سازد در هر ثانیه و دقیقه به حجم وسیعى از خدمات و اطلاعات دسترسى پیدا نمایند. این نوع جدید روابط عمومى ها اطلاعات و داده هاى فناورى ارتباطى را براى ارائه خدمات بهتر به کار مى گیرند.

• مفهوم روابط عمومى دیجیتال
روابط عمومى
دیجیتال عبارت است از: «استفاده از فناورى دیجیتالى خصوصاً کاربردهاى مبتنى بر وب سایت هاى اینترنتى براى افزایش دسترسى و ارائه خدمات و اطلاعات ارتباطى به کاربران و سازمان ها و نهادها و دریافت اطلاعات از طریق آن.» این روش زمینه بالقوه اى براى کمک به ایجاد رابطه اى ساده، روان و موثر بین سازمان ها و موسسات با سازمان ها و موسسات دیگر و نهادهاى اجتماعى و مدنى در راستاى ارائه خدمات اطلاعات و خدمات ارزان قیمت، فورى و فراگیر به کلیه گروه هاى کاربر فراهم خواهد کرد.

بنابراین وظیفه روابط عمومى الکترونیکى و دیجیتال، ارائه اطلاعات و خدمات آن لاین از طریق اینترنت یا سایر وسایل الکترونیکى است.افزایش تقاضاى دسترسى به اینترنت براى دریافت خدمات و اطلاعات و اطلاع رسانى، روش هاى ارتباطى و کار و زندگى را تحت تاثیر قرار داده، لذا مدیران روابط عمومى نمى توانند نسبت به این درخواست ها و تحولات بى تفاوت باشند.در روابط عمومى سنتى، ارتباطى یک سویه با مخاطب آن هم به طور جمعى صورت مى گرفت و شاهد یک روابط عمومى محورى بودیم ولى در فضاى جدید با مشترى محورى آن هم به صورت انفرادى مواجه هستیم.

• ویژگى هاى روابط عمومى دیجیتال
روابط
عمومى در جوامع اطلاعاتى آینده نقش مهمى در امر اطلاع رسانى بهینه، ارائه سرویس ها و خدمات به تک تک افراد جامعه خواهد داشت. ویژگى هاى خاص روابط عمومى دیجیتال سبب تسهیل دسترسى شهروندان و مخاطبان به اطلاعات و خدمات مورد نیاز، بهبود پاسخگویى و اطلاع رسانى به مخاطبان و ساده سازى فرآیندهاى ارتباطات و کاهش هزینه ها خواهد شد. روابط عمومى دیجیتال جهت ایفاى نقش هاى مورد اشاره ویژگى هاى خاصى را داراست که به برخى از آنها اشاره مى شود.

* در روابط عمومى دیجیتال بهره گیرى از فناورى هاى نوین، هدف نیست بلکه وسیله است. وسیله اى که از آن جهت ارائه خدمات و سرویس هاى مورد نیاز مخاطبان مورد استفاده قرار مى گیرد. روابط عمومى دیجیتال در بند قید زمان و مکان نیست، خدمات و اطلاعات در تمامى روزها و ساعات در دسترس شهروندان و مخاطبان است. این مسئله تا حد زیادى ضمن دسترسى راحت تر و بیشتر شهروندان به اطلاعات و خدمات مورد نیاز خود، سبب جلوگیرى از اتلاف وقت و نیز کاهش هزینه هایى از جمله ایاب و ذهاب، کاهش آلودگى هوا و ترافیک و غیره مى شود.

* روابط عمومى دیجیتال منتظر نمى ماند تا ببیند مخاطب چه مى خواهد بلکه قبلاً فکر همه چیز را کرده است و براى برآورده شدن خواسته هاى مخاطبان خود تمهیدات لازم را اندیشیده است.

* کارگزار روابط عمومى دیجیتال یک آدم فنى نیست و نباید هم باشد بلکه او ضمن آشنایى با مسایل IT و تسلط به مسایل ارتباطى ایده مى دهد و تصمیم سازى مى کند.

* اگرچه در روابط عمومى دیجیتال فناورى هاى نوین ارتباطى نقش عمده اى را بازى مى کنند اما با این حال همواره تکنولوژى سهم کمترى نسبت به بینش دیجیتالى دارد.

* جریان ارتباطى در روابط عمومى دیجیتال برخلاف گذشته یک سویه و عمودى یعنى از بالا به پایین و امرى نیست، بلکه برعکس در این نوع روابط عمومى، ارتباطى دوسویه بین سازمان و مردم حاکم است، ضمن اینکه مخاطب در روابط عمومى دیجیتال جمع نیست بلکه فرد است و روابط عمومى دیجیتال مى بایست پاسخگوى تک تک اعضاى جامعه اطلاعاتى باشد.

کار روابط عمومى دیجیتالى طرح ایده آن هم با بینش دیجیتالى است. در واقع جنبه هاى سخت افزارى مربوط به فناورى هاى ارتباطى در تخصص و وظیفه مهندسین مربوطه است و کارگزار روابط عمومى وظیفه اش طرح ایده هایى است که این ابزار را در جهت رسیدن به اهداف خود به کار مى گیرد.

• وظایف روابط عمومى دیجیتال
مهمترین وظیفه روابط عمومى دیجیتال در جامعه اطلاعاتى آینده،
برقرارى ارتباط دوسویه و متعامل بین سازمان ها و مردم، ارائه خدمات و اطلاعات مورد نیز شهروندان به طور مداوم و شبانه روزى است. روابط عمومى دیجیتال این وظایف را با بهره گیرى از فناورى هاى نوین ارتباطى و از جمله اینترنت انجام خواهد داد. اهم وظایفى که روابط عمومى دیجیتال در یک جامعه اطلاعاتى انجام خواهد داد عبارتند از:

* هدف روابط عمومى دیجیتال ساده سازى نحوه ارائه خدمات به شهروندان و سازمان ها و نهادها و تسهیل دسترسى آنان به این خدمات است.

* روابط عمومى دیجیتال نقش مهمى در بهبود کارایى و اثربخشى نهادها و سازمان ها و موسسات از طریق حذف لایه هاى ساختارى ایفا خواهد کرد.

* روابط عمومى دیجیتال سعى در تسهیل دسترسى شهروندان و مخاطبان سازمان ها به اطلاعات مورد نیاز از طریق جایگزینى شهروند مدارى و اجتماع مدارى به جاى بوروکراسى مدارى دارد.

* بهبود پاسخگویى و اطلاع رسانى به مخاطبان و تضمین پاسخگویى و اطلاع دهى در خصوص نیازهاى شهروندان و سازمان ها از دیگر وظایف روابط عمومى دیجیتال است. در یک جامعه اطلاعاتى روابط عمومى موظف به پاسخگویى به شهروندان و رفع نیازهاى آنان و ارائه خدمات مربوط به آنان است.

* افزایش خلاقیت از طریق به کارگیرى مکانیسم هاى ارتباطى و اطلاع گیرى و اطلاع رسانى در امور شهرى از دیگر وظایف روابط عمومى دیجیتال است. این مسئله منجر به افزایش بهره ورى و کارایى نهادها و سازمان ها و بهبود امور جارى خواهد شد.

* ساده سازى فرآیندهاى ارتباطات و اطلاع رسانى و کاهش هزینه ها از طریق یکپارچه سازى و حذف موانع و سیستم هاى زاید وظیفه دیگر روابط عمومى دیجیتال است.

• تحقق روابط عمومى دیجیتال
فناورى هاى نوین ارتباطى
زندگى انسان ها را دگرگون ساخته است و با فراگیرتر شدن آنها ابعاد مختلف زندگى جوامع انسانى تغییراتى شگرف خواهد داشت. به تبع این تغییرات صحبت از جامعه اطلاعاتى است، جامعه اى که زندگى در آن مبتنى و وابسته به فناورى هاى ارتباطى نوین از قبیل اینترنت است. لذا تمامى سازمان ها و شهرداری ها در تلاشند تا خود را براى حضور موثر در جامعه اطلاعاتى مهیا سازند. از این رو باید شرایطى را فراهم ساخت تا روابط عمومى ها نیز نسبت به ایجاد تغییرات لازم در خود اقدامات لازم را انجام دهند. به منظور پیاده سازى و ایجاد ساختارهاى لازم براى تحقق روابط عمومى دیجیتال، باید نکات ذیل را در نظر گرفت.
* رهبرى سازمان که در راس هرم سازمانى قرار دارد مى تواند با اندیشیدن
تدابیر لازم و حمایت از طرح هاى پیشنهادى، روابط عمومى ها را براى رسیدن به اهداف خود یارى رساند.
* ایجاد بینش سازمانى در بین مدیران در خصوص ضرورت جهت گیرى
فعالیت ها و برنامه هاى روابط عمومى به این سمت و سوی.

* تعهد به تامین منابع و امکانات مورد نیاز روابط عمومى ها از سوى مسئولان.

* حمایت واقعى از تغییر روابط عمومى از سنتى به الکترونیکى و دیجیتالی.

* اجراى سریع تغییرات مورد نظر.

* طراحى استراتژیک جهت تحولات آتی.

* آمادگى بافت سازمانى براى این تحولات و ایجاد امید به عدم خطر افتادن آنها.

گذر از عصر صنعتى ملى به عصر دیجیتالى جهانى مستلزم این است که غیر از متخصصان فنى، دیگران نیز بتوانند به تحولات مدیریت جدید و مهارت هاى ارتباطات و رهبرى کمک کنند، از این رو مهمترین نقش رهبران و مسئولان روابط عمومى ها، تبیین تاثیر فناورى هاى جدید بر نهادها و سازمان هاست. رهبران سازمان ها نه تنها باید واقعیت فناورى هاى جدید را درک کنند و آگاهى مناسبى از آن داشته باشند، بلکه محدودیت هاى خود را بشناسند. فناورى هاى جدید این امکان را فراهم مى نماید که کارکنان روابط عمومى در هر جایى که هستند براساس زمان خود کار کنند.

به هر حال جوامع امروزى اینک در حال گذار به جامعه اطلاعاتى آینده هستند، جامعه اى که فناورى هاى اطلاعات و ارتباطات تمامى ابعاد زندگى انسان ها را تحت تاثیر قرار خواهد داد. جامعه ما نیز ناگزیر از این روند خواهد بود و خواه ناخواه به این سمت و سو کشیده خواهد شد. در همین راستا شهرداری ها ، دولت و مسئولان نظام در سخنان خود بارها به اهمیت این مسئله پرداخته اند و لزوم اندیشیدن تدابیر لازم در این زمینه را یادآور شده اند که از جمله مصادیق آن مى توان به تدوین طرح تکفا، اجراى طرح تحول نظام ادارى کشور و برگزارى چندین همایش اشاره کرد. لذا همسو با این اقدامات و تلاش ها تغییرات به وجود آمده در سازمان ها و نهادها در سال هاى آتى، روابط عمومى ها نیز مى بایست با اندیشیدن تدابیر لازم و با ایجاد تغییرات مورد نظر زمینه هاى لازم را جهت تحقق روابط عمومى دیجیتال آماده سازند.

 

نتایج و تحقیقات آینده:

همزمان با پیشرفتهای خیره کننده در بخش فناوری ارتباطات و اطلاعات ، کاربرد آن نیز در بخشهای مختلف به سرعت در حال افزایش می باشد در یک نگاه کلی می توان به نقش مهم و غیر قابل انکار فناوری ارتباطات و اطلاعات در انجام و روان سازی امور شهرهای امروزی و مدرن اذعان کرده و بر لزوم حرکتی منطقی جهت استفاده بهینه از این فناوری تاکید نمود.

در تحقیقات آینده بایستی به سمت گشودن افق های تازه ای در استفاده از فناوری ارتباطات و اطلاعات در مدیریت شهری پرداخت.

 

محمد نقی زاده مهندس کامپیوتر ، کارشناس ارشد مدیریت تکنولوژی دانشگاه علامه طباطبائی

سید حامد رستگار مهندس برق، کارشناس ارشد مدیریت شهری دانشگاه علامه طباطبائی

 

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *